Góralki Babiogórskie

Zespół Regionalny „CIEŚLICA” (Zawoja, Polska) działa od stycznia 2017 roku przy Babiogórskim Centrum Kultury im. dr Urszuli Janickiej - Krzywda w Zawoi. Grupę tworzą miłośnicy i pasjonaci folkloru Górali Babiogórskich. Głównym celem zespołu jest utrzymanie, promowanie i rozpowszechnianie tradycyjnej muzyki, tańca i śpiewu spod Babiej Góry.

Zespół prezentuje autentyczny folkloru górali, zamieszkujących północne zbocza Babiej Góry, zarówno w formie tanecznej jak i obrzędowo-zwyczajowej. W tańcach dominują żywiołowe obrytki, polki, a także walce czy tańce korowodowe. 

Zespół występuje w tradycyjnych babiogórskich strojach, charakterystycznych dla tego obszaru,  które zostały zrekonstruowane na podstawie badań etnograficznych oraz starych fotografii.

Od początku istnienie grupa reprezentuje region Podbabiogórza na licznych przeglądach i konkursach na szczeblach lokalnych, jak i ogólnopolskich, zajmując czołowe miejsca. Podczas swojej działalności zespół koncertował również w Belgii, Macedonii, Czechach, Czarnogórze oraz na Węgrzech, promując Polskę oraz swój region.

Zespół Regionalny "CIEŚLICA" jest inicjatorem góralskich Mszy Świętych, odprawianych w każdą drugą niedziele miesiąca, w kościele parafialnym pw. Św. Klemensa w Zawoi Centrum.

Kierownik zespołu - Dorota Marek. Kierownik muzyczny - Wojciech Kubasiak

Chór z GÓR” działa przy Klasztorze Karmelitów Bosych w Zawoi Zakamień. Tworzą go osoby z Zawoi, a także z innych miejscowości powiatu suskiego: Stryszawy, Makowa Podhalańskiego, Suchej Beskidzkiej, Jordanowa i Zembrzyc.

W tym roku przypada druga rocznica rozpoczęcia działalności chóru, który założył ojciec Mariusz Wójtowicz. Obecnie grupę prowadzi Patrycja Malik.

Chór dba o oprawę muzyczną parafialnych uroczystości, a w każdy pierwszy wtorek miesiąca śpiewa podczas Mszy Świętej i nabożeństwa poświęconego Świętej Rodzinie Martin. Tym, co wyróżnia repertuar chóru, jest obecność pieśni ku czci świętych Karmelu.

Poza działalnością przy parafii członkowie zespołu współtworzą ścieżki dźwiękowe oraz teledyski. Przy udziale chóru powstają m.in. „Magnificat” oraz niedawno opublikowany utwór „Przychodzę, by odpocząć”, poświęcony czcigodnej służebnicy Bożej Kunegundzie Siwiec ze Stryszawy. Obecnie chór pracuje także nad pielgrzymkową piosenką dedykowaną tej niezwykłej postaci.

Chórzyści nieustannie doskonalą swoje umiejętności muzyczne. Regularnie biorą udział w warsztatach prowadzonych przez dyrygentów, takich jak Karol Kusz czy Paweł Bębenek.

W tym roku chór miał okazję zaprezentować pieśni spoza repertuaru sakralnego podczas „Święta Kobiety Gór” w Makowie Podhalańskim, gdzie oprócz swojego rodzimego utworu „Szkalperzno Pani z Zakamiynio” z tekstem Jana Żurka wykonał także „Pieśń Wieczorną” (sł. W. Syrokomla, muz. S. Moniuszko) oraz „W dzikie wino zaplątani” (sł. i muz. Marek Grechuta).

Każdy miesiąc działalności chóru przepełniony jest nauką nowych pieśni oraz doskonaleniem tych już poznanych. Wszystko po to, by jak najlepiej wykorzystać swoje talenty i pasję do śpiewania, muzyką sławić Pana Boga i przybliżać do Niego ludzi.

Zespół Babiogórzanie- Polana Makowska powstał w 1983 roku. Wcześniej jednak Zespół działał przy Miejskim Ośrodku Kultury jako „Makowianka” – wizytówka prężnie wtedy działającej spółdzielni sprzedające wyroby regionalne takie jak: makatki, obrusy, bieżniki, swetry, wełniane skarpety itp.

Założycielami Zespołu była Pani Urszula Janicka Krzywda, Jan Moćko a choreografem Jan Gąsiorek. Tak więc zespół regionalny, znany do 2014 roku jako „Polana Makowska” powstał w marcu 1983 roku przy Miejskim Ośrodku Kultury w Makowie Podhalańskim. Należy zaznaczyć, że zespół ma głębsze korzenie, wcześniej bowiem działał jako dziecięcy zespół „Babiogórzanie” (1968). Do tych korzeni kierownictwo wraca rok przed 45 rocznicą powstania, przywracając jego pierwotną nazwę.

Na pierwsze zajęcia uczęszczały głównie dzieci, jednak z czasem przekształcił się on w zespół młodzieżowy a dziś nawet w zespół wielopokoleniowy, albowiem najmłodsi tancerze mają 5 lat a najstarszy aż lub dopiero 76. W roku 1985 zespół trafia pod opiekę znanego choreografa Pana Emila Bytoma, a kierownikiem artystycznym zostaje pani Krystyna Kołacz. Zespół prezentuje wówczas program górali Babiogórskich i Żywieckich oraz suitę tańców krakowskich. Ta różnorodność związana jest ściśle z położeniem miasteczka i praktykowana do dziś.

Od 1986 roku makowska Spółdzielnia Rękodzieła Ludowego i Artystycznego „Makowianka” przejmuje opiekę finansową nad zespołem. Prezes Spółdzielni pan Karol Góra wyposażył w tym czasie członków zespołu w kompletne stroje krakowskie i babiogórskie. Jego staraniem odtworzono pieczołowicie wzory, kroje i hafty charakterystyczne dla tego regionu. Wszystkie poczynania w tym względzie konsultowane były z etnografami p. Zdzisławem Szewczykiem oraz p. Urszulą Janicką – Krzywdą kustoszem Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Do dziś w oparciu o te opracowania uzupełnia się wyposażenie zespołu w kierpce, pasy, portki, itp.

Pan Karol Góra dbał także o poziom artystyczny zespołu. Program w całości konsultowany był z panią Janiną Kalicińską – choreografem, panią Aleksandrą Bogucką – etnomuzykologiem jak też Panią Janicką – Krzywdę.

Znaczącą rolę dla rozwoju Zespołu w tym okresie odegrała ścisła współpraca z nieistniejącym już dziś Zespołem Szkół Zawodowych w Makowie Podhalańskim. Dzięki życzliwości dyrekcji i grona pedagogicznego uczniowie szkoły będący członkami Zespołu bez przeszkód uczestniczyli w zajęciach i licznych wyjazdach koncertowych.

Zespół prezentuje folklor górali babiogórskich i żywieckich, pieśni, tańce i obrzędy odtworzone z materiałów i zbiorów archiwalnych. Od 2012 roku grupa stara się odwzorowywać folklor miejski, dzięki zasobom makowskiej Izby regionalnej  odwzorowane zostały stroje miejskie w których występuje przede wszystkim grupa śpiewacza założona także w 20212 roku przez choreograf i tancerkę zespołu Anne Kowalską- Wicherek. Babiogórzanie to zespół wielopokoleniowy ale przede wszystkim jedna wielka rodzina, w kapeli wspólnie muzykują starsze i najmłodsze pokolenie rodziny kowalskich a od kilku lat zawiązuje się także mała Polana Makowska która zrzesza najmłodszych wielbicieli naszej rodzimej kultury i tradycji.

Od 1996 roku nieprzerwanie kierownikiem zespołu jest Pan Zbigniew Kowalski.

Związek Podhalan Oddział w Jordanowie to organizacja o bogatej historii sięgającej 1932 roku, która niedawno obchodziła jubileusz 94-lecia istnienia. Choć po latach struktury te zawiesiły swoją działalność, zostały oficjalnie reaktywowane 25 marca 2019 roku, nawiązując do przedwojennych tradycji. Działając na wyjątkowym styku kulturowym Podhala, Babiogórców ii ziemi Kliszczaków, członkowie oddziału z dumą kultywują tradycje swoich ojców, dbając o przekazanie lokalnego dziedzictwa, muzyki i stroju kolejnym pokoleniom.

Stowarzyszenie ,,Nasza Skawica" jest organizacją społeczną. Powstało w 2010 roku z inicjatywy Stanisławy Zemlik, a zostało zarejestrowane w lutym 2011 roku w Krajowym Rejestrze Sądowym w Krakowie. Celem stowarzyszenia jest podtrzymywanie i kultywowanie tradycji ludowej, promowanie i ochrona dziedzictwa kulturowego Górali Babiogórskich. Obecnie stowarzyszenie zrzesza 30 osób reprezentujących różne grupy wiekowe, łączących tradycje pokoleń, które poświęcają swój wolny czas dla pracy społecznej i rozwoju regionalnego.

Przez 16 lat swojej działalności godnie reprezentuje gminę Zawoja w różnego rodzaju konkursach, pokazach, degustacjach, dożynkach zarówno gminnych, powiatowych, jak i wojewódzkich. Bierze udział w uroczystościach świeckich, kościelnych, patriotycznych i biesiadnych.

fot. Bartłomiej Trybała